Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy một số loại thực phẩm không chỉ quan trọng vì chứa nhiều vitamin và khoáng chất, mà còn là vì các hoạt chất sinh học (bioactive) mà chúng cung cấp. Trong khi vitamin và khoáng chất thiết yếu đáp ứng các nhu cầu dinh dưỡng cơ bản, thì hoạt chất sinh học (những hợp chất thường tìm thấy trong thực phẩm hoặc thực phẩm bổ sung) có khả năng mang lại những thay đổi tích cực cho sức khỏe. [^1]
Một nhóm hoạt chất sinh học nổi bật là anthocyanin, là một loại polyphenol tạo nên màu đỏ, tím và xanh lam ở một số loại rau củ quả. Các loại quả mọng (berries) là nguồn cung cấp anthocyanin dồi dào, trong đó việt quất sở hữu hàm lượng anthocyanin cao nhất trong số các loại quả mọng phổ biến.
Anthocyanin đã được nghiên cứu về tác dụng chống viêm cũng như mang đến những ảnh hưởng tích cực đến sức khỏe, chẳng hạn như giúp hỗ trợ chức năng tim mạch. [^2]

Mặc dù các phân tích gộp trước đây đã ủng hộ lợi ích của anthocyanin đối với sức khỏe tim mạch và chuyển hóa ở nhóm dân số tổng hợp (bao gồm cả người có bệnh lý), hiệu quả của hợp chất này trên người khỏe mạnh vẫn chưa được làm rõ. Để tìm hiểu sâu hơn, các nhà nghiên cứu tại Trung tâm Y khoa Đại học Tufts, Trường Y Norwich và Đại học Queen’s đã thực hiện nghiên cứu tổng quan hệ thống và phân tích gộp đầu tiên dựa trên các nghiên cứu thuần tập tiến cứu (prospective cohort) và thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên (RCT) ở những người tham gia khỏe mạnh.
Kết quả nghiên cứu cùng bài xã luận kèm theo đã được xuất bản trên Tạp chí Dinh dưỡng Lâm sàng Hoa Kỳ (American Journal of Clinical Nutrition): TOÀN VĂN BÀI XÃ LUẬN BẰNG TIẾNG ANH.
Các tác giả đã đánh giá dữ liệu về anthocyanin và sức khỏe tim mạch – chuyển hóa từ các công trình khoa học công bố từ năm 1946 đến tháng 9 năm 2024. Các công trình này ghi nhận lượng tiêu thụ anthocyanin cùng nguy cơ mắc bệnh tim mạch hoặc các dấu ấn sinh học (biomarker) tương ứng. Dữ liệu được tổng hợp từ các cơ sở dữ liệu PubMed, Cochrane Central, Commonwealth Agricultural Bureau và Web of Science.
Sau khi phân tích 18 nghiên cứu thuần tập tiến cứu trên 27 ấn phẩm (với 1.063 đến 369.827 người tham gia từ 18 tuổi trở lên), các nhà nghiên cứu nhận thấy: Lượng tiêu thụ anthocyanin cao hơn giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, nhồi máu cơ tim, cao huyết áp và tiểu đường tuýp 2 (T2D).
Nghiên cứu cũng phân tích 65 thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên (RCT) trên nhóm đối tượng từ 18 tuổi trở lên (với quy mô 40 – 130 người / thử nghiệm). Đáng chú ý, phân tích các thử nghiệm RCT cho thấy chỉ cần bổ sung khoảng 50 mg anthocyanin mỗi ngày đã giúp cải thiện tình trạng xơ vữa động mạch (tích tụ mảng bám) và các dấu ấn sinh học của hội chứng chuyển hóa (như huyết áp cao, mỡ máu triglyceride cao, cholesterol HDL thấp, đường huyết lúc đói cao và vòng eo lớn) ở người khỏe mạnh. [^3]
Để dễ hình dung, 50 mg anthocyanin tương đương khoảng 1/3 cốc việt quất mỗi ngày, một con số khả thi cho chúng ta thực hiện (thông tin 1 cốc việt quất).
Tiến sĩ Aedin Cassidy, Trưởng khoa Dinh dưỡng & Y học Dự phòng kiêm Đồng Giám đốc Trung tâm Hệ thống Thực phẩm Bền vững tại Đại học Queen’s (Belfast, Bắc Ireland) – trưởng nhóm nghiên cứu, chia sẻ:
Nghiên cứu này cho thấy rằng những thay đổi đơn giản và dễ thực hiện trong chế độ ăn uống có thể tạo ra tác động đáng kể trong việc giảm nguy cơ mắc bệnh tim và đái tháo đường tuýp 2.
Theo Bà: “Bằng cách tổng hợp dữ liệu từ các nghiên cứu cộng đồng chất lượng cao và các thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên, dữ liệu của chúng tôi cho thấy rằng việc tiêu thụ anthocyanin thường xuyên ở mức cao hơn có liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc các bệnh như bệnh tim mạch, cao huyết áp và tiểu đường tuýp 2. Những lợi ích này được củng cố bởi dữ liệu từ các thử nghiệm RCT, chứng minh rằng chỉ cần mức tiêu thụ rất dễ đạt được – khoảng 50 mg/ngày – đã giúp cải thiện các chỉ số sinh học tim mạch và chuyển hóa ở người khỏe mạnh.”
Bà cũng cho biết thêm: “Dữ liệu thử nghiệm gộp còn cho thấy những cải thiện có ý nghĩa lâm sàng về lưu lượng máu, độ đàn hồi của động mạch và nồng độ insulin. Những tiến triển này hứa hẹn chuyển hóa thành lợi ích sức khỏe lâu dài. Chúng tôi hy vọng các phát hiện này sẽ đóng góp vào kho tàng nghiên cứu về anthocyanin và nâng cao hiểu biết của cộng đồng về vai trò của chúng đối với sức khỏe con người.”
Trong thời gian tới, các nghiên cứu nên tập trung vào các thử nghiệm có quy mô lớn hơn và thời gian theo dõi dài hơn. Ngoài ra, việc đánh giá lượng tiêu thụ dựa trên dấu ấn sinh học trong các nghiên cứu thuần tập, cũng như khám phá mối quan hệ giữa liều lượng – phản ứng (dose-response) trong các thử nghiệm RCT.
Nhìn chung, những phát hiện này cho thấy vai trò quan trọng của anthocyanin trong việc hỗ trợ các kết quả sức khỏe tim mạch – chuyển hóa ở người khỏe mạnh. Dữ liệu này tiếp tục củng cố nền tảng bằng chứng khoa học tổng thể, góp phần vào kho nghiên cứu rộng lớn hơn về ảnh hưởng của anthocyanin (có trong các loại quả mọng như việt quất) đối với sức khỏe tim mạch.
Hiệp Hội Việt Quất Hoa Kỳ không tham gia vào việc thiết kế nghiên cứu, thu thập dữ liệu, phân tích dữ liệu, diễn giải dữ liệu hay việc viết nghiên cứu này. Để biết thêm thông tin về các nghiên cứu dinh dưỡng liên quan đến việt quất, vui lòng truy cập:
https://healthprofessionals.blueberry.org/research
[^1]: NIH, Office of Dietary Supplements. Federal Register Vol. 69 No. 179FR Dec 04–20892, Sept. 16, 2004 [trích dẫn 10/6/19]. Có sẵn tại: ods.od.nih/gov/Research/Bioactive_Food_Components_Initiative.aspx.
[^2]: Curtis PJ, van der Velpen V, Berends L, et al. Blueberries improve biomarkers of cardiometabolic function in participants with metabolic syndrome-results from a 6-month, double-blind, randomized controlled trial. Am J Clin Nutr. 2019;109(6):1535-1545. doi:10.1093/ajcn/nqy380
[^3]: U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service. FoodData Central, 2026. https://fdc.nal.usda.gov/food-details/2346411/nutrients
Cảm ơn các thành viên đã tham gia chia sẻ lý do vì sao bạn thích việt quất trên kênh Facebook USA Blueberries-Vietnam! Vui lòng bấm vào đây để xem danh sách các thành viên may mắn nhận quà từ Hiệp Hội Việt Quất Hoa Kỳ nhé.